ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ ΠΕΡΙΗΓΗΣΙΣ ΕΛΛΑΔΟΣ: ΒΟΙΩΤΙΚΑ-ΦΩΚΙΚΑ

Αφού με τα Αρκαδικά ο Παυσανίας έκλεισε τη « περιήγηση» της Πελοπονήσσου, μπαίνει στην τελευταία ενότητα του βιβλίου του που περιλαμβάνει τα Βοιωτικά και Φωκικά. Αρχίζει την περιγραφή της Βοιωτίας ακολουθώντας το δρόμο που οδηγούσε από την Ελευσίνα προς τας Ελευθέρας, Ερυθράς και Πλαταιάς. Ανάφερε το δρόμο αυτό στο κεφ. 38, 8 των Αττικών και έκλεισε αμέσως την περιγραφή της Αττικής (στα υπόλοιπα εξ κεφάλαια του βιβλίου εκείνου ασχολήθηκε με τη Μεγαρίδα). Το μυθικό και ιστορικό παρελθόν της Βοιωτίας είναι αρκετό πλαίσιο, αλλ'αντί να προτάξει αυτό ως λόγο εισαγωγικό στα Βοιωτικά (όπως για άλλες περιοχές κάνει), προτιμάει να μπει αμέσως την περιγραφή της χώρας. Με τους μύθους και τα ιστορικά γεγονότα της Βοιωτίας ασχολείται εξ αφορμής τω πόλεων, με τις οποίες αυτά σχετίζουνται (δηλ. της Πλαταιάς, των Θηβών, της Τανάγρας, των Αλαλκομενών, του Ορχομενού, της Χαιρωνίας). Ο Παυσανίας ανοίγει το τελευταίο βιβλίο της Ελλάδος περιηγήσεως με μια σύντομη επισκόπηση του μυθικού και ιστορικού παρελθόντος της Φωκίδας, κι αρχίζει αμέσως την περιγραφή από την περιοχή της Χαιρωνείας, όπου έχει τελειώσει στα Βοιωτικά. Έρχεται πρώτα στους Δελφούς και συνεχίζει με την υπόλοιπη Φωκίδα και τη δυτική Λορκίδα.

(Από το εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου)